Bipolar Bozukluk
Bipolar bozukluk, bireyin enerjisi, ruh hali ve işlevselliğinin olumsuz değişikliklere yol açtığı bir beyin hastalığıdır.
Bipolar bozukluğu teşhisi alan bireyler, tipik bir şekilde duygudurum atakları olarak tanımladığımız bir süreçtir.
Duygudurum atakları bazen günler, haftalar sürebilir atakların aralıkları çok dar olabilir. Peki bu duygu durumlar nelerdir?
Manik – hipomanik dediğimiz dönemde birey normalden abartı şekilde mutlu, gösterişli, dışadönük, heyecanlı, hareketli olurlar.
Majör-depresif dediğimiz dönemde birey sürekli uyku halinde olabilir, mutsuz, değersizlik hissi, enerji kaybı hatta intihar düşünceleri olabilir.
Birey sürekli mani veya majör durumda değildir. Nötr dönemleri de vardır. Birey tedaviden sonra sosyal yaşamını dolu ve üretken hale getirebilir.
Bipolar bozukluğu üç farklı tanı içeren kategorilerde incelemek daha doğrudur.
Bipolar I, bipolar II ve siklotimik bozukluk.
Genetik açıdan baktığımızda, bipolar bozukluğu olan bireylerin %80 ila %90 ının ailelerinde bipolar bozukluk veya depresyon teşhisi vardır.
Bipolar I nedir?
Bipolar I bozukluğu teşhisi alan bireylerde, anksiyete bozuklukları, madde kullanımı, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) görülebilir.
Birey manik atak geçirdiğinde teşhis edilir. Ataklar çok enerjik bir hal ile başlayabilir. Bipolar I bozuklukta bazı bireylerde depresif ataklarda görülebilir. Birey her zaman atak halinde değildir, nötr ruh hali dönemleri vardır.
Birey atak döneminde normalden daha az veya hiç uyumamaya başlar. Aşırı enerjik hissetme ihtimali çok yüksektir.
Bireyin konuşması çok hızlanmaya başlamıştır. Düşünceler arası geçişler kopuk ve çok hızlı değişkenlik gösterir.
Dikkat dağınıklığı olabilir. Riskli davranışlara meyillilik artar, hızlı araba kullanma, hız motoru kullanma isteği, çok para harcama, gereksiz alışveriş yapma durumu artar.)
Semptomlar şiddetli şekilde başlar ve bireyin ailesi, sosyal çevresinde ki insanlar fark eder bu değişimleri.
Manik atak geçiren bazı bireyler, psikotik olarak tanımladığımız, gerçek dışı düşünce ve yanlış inançlar, grandiyöz hezeyanlar yaşarlar.
Majör depresif dönem;
Majör depresif dönem, çok yoğun mutsuzluk ve karamsarlık, bireyin daha önce zevk aldığı bir çok şeye ilgi kaybının olması, suçluluk ve değersizlik duyguları, yorgunluk, çok uyuma veya uyuyamama hali, iştahta azalma veya artma hali, huzursuzluk, yavaş konuşma hali, hareketsizlik , konsantre olma zorluğu, ölüm ve intihar düşünceleri gibi durumlarla ortaya çıkar
Bireyin yukarıda anlatılan durumlardan en az beşini yaşıyor olması gerekir teşhis alabilmesi için.
Tedavi yöntemleri;
Bipolar bozukluk genellikle tedavi edilebilir bir durumdur. Hem psikoterapi hem psikofarmakolojik tedavi çok önemlidir. Tedavinin temel taşı psikofarmakolojikdir. Bireyin mutlaka psikiyatri hekimine başvurması gereklidir.
Psikoterapi bireyde olumlu bir etkileşim yaratır hem yaşadığı durumla sağlıklı bir şekilde farkındalık geliştirir hem de hastalık hakkında bilgi sahibi olması çok önemlidir.
Duygudurum düzenleyici olarak bilinen ilaç grubu psikiyatri hekimi tarafından reçete edilir. Bipolar bozukluk, duygudurum ataklarının tipik olarak veya mevsimsel olarak tekrarlandığı kronik bir hastalıktır.
Bazı durumlarda, ilaç ve psikoterapinin yardımcı olmadığı veya yeterli gelmediği durumlarda, elektrokonvülsif tedavi (EKT) uygulanabilir.
Ne yazık ki bu bozukluk kişinin hayatını ciddi bir şekilde etkiler ve aksamalara sebep olur. Bu yüzden hem bireyin hem birinci derece aile üyelerinin gerekli terapi ve grup çalışmalarına katılarak kendilerini desteklemeleri çok önemlidir.
Bipolar II bozukluk teşhisi alan bireyler en az bir majör depresif atak ve en az bir hipomanik atak geçirmesi gereklidir.
Siklotimik bozukluk;
En az iki yıl boyunca, çok defa hipomanik ve depresif (majör) semptom dönemi geçirilmelidir. Fakat semptomlar hipomanik veya depresif (majör) dönem kriterlerini tam karşılamamaktadır.
Bu süreç boyunca (iki yıl) ruh hali değişimleri en az bu zamanın yarısı kadar sürmeli ve iki aydan fazla durmamalıdır.
Bipolar bozukluk, ruh hali, enerji seviyesi ve günlük işleyişte belirgin değişimlerle karakterize edilen ciddi bir duygudurum bozukluğudur. Eskiden “manik depresif bozukluk” olarak da adlandırılan bu rahatsızlık, kişinin hayat kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir.
Aşırı özgüven ve enerjik hissetme
Uyku ihtiyacında azalma
Hızlı konuşma ve düşünceler
Gerçek dışı fikirler ve riskli davranışlar
Sürekli üzüntü, umutsuzluk
Enerji kaybı, yorgunluk
Uykuda ve iştahda değişiklik
Konsantrasyon güçlüğü
İntihar düşünceleri
Bipolar bozukluğun kesin nedeni bilinmemekle birlikte, aşağıdaki faktörler etkili olabilir:
Genetik yatkınlık (ailede bipolar öyküsü)
Beyin kimyasında dengesizlikler
Aşırı stres ve travmalar
Hormonel değişiklikler
Bipolar I Bozukluk: En az bir manik atak yaşanır, genellikle depresif ataklarla birlikte görülür.
Bipolar II Bozukluk: Hipomani (daha hafif mani) ve ciddi depresyon dönemleri yaşanır.
Siklotimi: Daha hafif ama uzun süren duygudurum dalgalanmaları görülür.
Bipolar bozukluk, uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir ve kişi sağlıklı bir yaşam sürdürebilir.
Duygudurum dengeleyici ilaçlar
Antidepresanlar
Antipsikotik ilaçlar
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Aile terapisi
Bireysel destek terapileri
Düzenli uyku alışkanlığı
Stresle başa çıkma teknikleri
Sağlıklı ve dengeli beslenme
Alkol ve madde kullanımından uzak durma
Bipolar bozukluğu olan bireyler, düzenli tedavi ve destekle üretken, mutlu ve sağlıklı bir yaşam sürebilir. Erken teşhis ve kesintisiz takip, hastalığın yönetiminde kritik öneme sahiptir.
Bipolar bozukluk kalıcı mıdır?
➡ Genellikle kronik bir durumdur ancak etkili tedaviyle belirtiler kontrol altında tutulabilir.
Bipolar bozukluk kimlerde görülür?
➡ Her yaşta görülebilir fakat genellikle ergenlik ya da erken yetişkinlik döneminde başlar.
Bipolar kriz anında ne yapılmalı?
➡ Kişi kendine ya da çevresine zarar verecek durumdaysa acil profesyonel yardım alınmalıdır.
Bipolar bozukluk testi var mı?
➡ Kesin tanı, uzman bir psikiyatrist tarafından yapılan klinik değerlendirme ile konur. İnternetteki testler sadece ön bilgi sağlar.
Bipolar bozukluk utanılacak bir durum değildir. Zihinsel sağlığınız, fiziksel sağlığınız kadar önemlidir. Destek almak, güçlü olduğunuzu gösterir.